Category Archives: Lenzen

Stap 4: Extra lenseigenschappen

Behalve de belangrijke basiseigenschappen van een lens zoals brandpuntsafstand en diafragma zijn er nog een hoop kleine lenseigenschappen die een lens beter of slechter kunnen maken. Ze zijn niet essentieel maar in sommige situaties erg handig.

  • Stille autofocus
  • Non-rotating front element
  • Full-time manuele focus
  • Image Stabilization
  • Interne zoom
  • Superieure optische kwaliteit
  • Crop reductie

Stille autofocus

Een stille autofocus is natuurlijk met name belangrijk in situaties waarin je niet wil opvallen. Dat kan natuurlijk belangrijk zijn bij het fotograferen van dieren maar bijv. ook als je vaak foto’s maakt van ‘stille’ evenementen (trouwerijen, toespraken, examens, e.d.)

Non-rotating front element

Een lens met een ‘non-rotating front element’ draait zijn buitenste lens niet als je bijv. focust. Normaalgesproken is dat geen probleem. De enige situatie waarbij dit lastig wordt is als je een lens gebruikt in combinatie met een polarisatiefilter. Een polarisatiefilter beïnvloed het licht afhankelijk van zijn draaiing. Als je dus net je filter correct hebt ingesteld en je wil daarna dus focussen dan draait je polarisatiefilter mee met je lens. En dat betekend dat de instelling van je filter niet meer correct is. Polarisatiefilters gebruik je met name bij landschapsfotografie.

Full-time manuele focus

Bij de meeste lenzen moet je kiezen tussen auto-focus en manuele focus. In auto-focus stand kun je dan niet meer met de hand focussen. Met een full-time manuele focus lens kun je zelfs in de autofocus stand handmatig de focus aanpassen. Dit is meer leuk om te hebben dan echt noodzakelijk.

Image Stabilization

Dit is een zeer nuttige feature, bij enkele fabrikanten zit deze zelfs in de camera zelf (bijv. Sony). Een lens met image stabilization zorgt ervoor dat je minder last hebt van bewegings-onscherpte bij langere sluitertijden. Je kunt dus een langere sluitertijd gebruiken zonder dat je foto’s onscherp worden. Dit is dus erg handig voor fotografen die veel binnen of in de schemering fotograferen.

Interne zoom

Bij de meeste lenzen wordt de lens langer of korter bij het in- en uitzoomen. Bij sommige duurdere lenzen blijft de lens echter even lang en vindt de verschuiven van de verschillende glasdelen allemaal binnen in de lens plaats. Dit heeft enkele voordelen: zoomen gaat sneller en gelijdelijker, de balans van de camera veranderd nauwelijks en bij het dragen van een camera om je nek schuift de lens niet langzaam uit.

 

 

Stap 1: Welke brandpuntsafstand heb ik nodig?

In wetenschappelijke betekenis het de brandpuntsafstand van een lens de afstand (in milimeter) tussen het optische midden van de lens en het focuspunt (bij spiegelreflexcamera’s ligt het focuspunt op de beeldsensor) wanneer het onderwerp ‘in focus’ (scherp) is. In de praktijk heb je hier niet zo veel aan. Wat moet je wel weten?

  • Een korte brandpuntsafstand zorgt ervoor dat je dichtbij moet zijn voor een close-up
  • Een korte brandpuntsafstand geeft je een grote ‘field of view’ (een grote uitsnede)
  • Een lange brandpuntsafstand zorgt ervoor dat je van ver een close-up kunt maken
  • Een lange brandpuntsafstand geeft je een kleine ‘field of view’ (een kleine uitsnede)
  • Een prime lens of vaste brandpunts lens geeft je een vaste brandpuntsafstand
  • Een zoomlens geeft je een variable brandpuntsafstand

Wat betekent bovenstaande dan in de praktijk? Hier enkele voorbeelden:

Als je een foto wil maken van een tijger op safari (de tijger is ver weg) heb je een lens nodig met een lange brandpuntsafstand. Wil je een mooie foto maken van de ondergaande zon boven de savanne, dan heb je een lens nodig met een korte brandpuntsafstand om alles erop te krijgen. Wil je een foto maken van je kindje op de schommel dan heb je een lens nodig met een gemiddelde brandpuntsafstand.

Er bestaat ongeveer een indeling in brandpuntsafstanden en waarvoor ze geschikt zijn, uiteraard komt het niet op de mm nauwkeurig:

LenstypeBrandpuntsafstandGebruik
Wide-Angle / Groothoek28mm of kleinerLandschap, interieur
Standaard28mm-90mmPortret, kiekjes
Telelens90mm-300mmPortret, sport
Super-telegroter dan 300mmNatuur, sport

Om je een beter voorbeeld te geven van de effecten van een type lens op je foto hieronder een vergelijking van 3 verschillende brandpuntsafstanden in dezelfde compositie:

brandpuntsafstand
brandpuntsafstand

Denk nu dus weer even terug aan wat voor type fotograaf je bent en bedenk welke brandpuntsafstand je ongeveer nodig hebt. Het is aan te raden sowieso een standaardlens bij je spiegelreflex te kopen. Je kunt vaak een pakket met camera & standaardlens kopen tegen een aantrekkelijke korting.

Ga nu verder naar Stap 2: Wil ik een lens met een vaste brandpuntsafstand of een zoomlens?

Stap 2: Vaste brandpunt lens of zoomlens?

De volgende stap in het kiezen van een lens is beslissen of je een lens wil met een vaste brandpuntsafstand of een zoomlens.

Lens met een vaste brandpuntsafstand

Met een lens met een vaste brandpuntsafstand of ‘prime lens’ ben je gebonden aan één ‘field of view’. Je kunt dus niet in- of uitzoomen. Als je dus foto’s wil maken op 24mm, op 50mm en op 100mm heb je drie verschillende lenzen nodig. Waarom zou je dan toch een prime lens willen hebben?

Voordelen prime lenzen

  • Ze zijn erg scherp en helder zodat je zelfs bij weinig licht erg scherpe foto’s kunt maken
  • Ze zijn stevig want ze bevatten minder bewegende onderdelen die kapot kunnen
  • Ze zijn licht in gewicht want ze bevatten minder glas elementen en andere onderdelen
  • Ze zijn goedkoop want er zijn minder onderdelen en glaselementen nodig om ze te maken
  • Ze stellen snel scherp want er is minder glas dat bewogen moet worden door het motortje in je camera

Zoomlenzen

Zoomlenzen bevatten glas elementen (elk een ‘lens’ op zich) die ten opzichte van mekaar bewogen kunnen worden door aan een ring te draaien. Dit zorgt ervoor dat je de brandpuntsafstand aanpast en daarmee ook je ‘field of view’. Ten opzichte van prime lenzen zijn ze zwaarder, langzamer, minder helder en vaak minder scherp. Hét grote voordeel is natuurlijk de flexibiliteit, met een zoomlens heb je dezelfde flexibiliteit als met wel drie prime lenzen.

Voordelen zoomlenzen

  • Flexibiliteit

Zoomlenzen zijn te krijgen in een aantal categorieeën:

  • Groothoek zooms (18-24mm)
  • Groothoek tot standaard zooms (18-70mm)
  • Standaard zooms (35mm-90mm)
  • Tele zooms (100-300mm)
  • Superzooms (30-300mm)

Het lijkt duidelijk dat een superzoom de ideale lens is in alle omstandigheden maar er is een belangrijke regel:

Hoe groter de ‘range’ of flexibiliteit van je zoomlens hoe minder de beeldkwaliteit. Er zijn immers meer glasdelen nodig en hoe meer glas hoe meer vervorming en verlies van scherpte.

Voor een beginner raden we een standaard, groothoek tot standaard of superzoom lens aan. Bedenk of je meer flexibiliteit of een betere beeldkwaliteit belangrijker vindt.

Ga nu verder naar Stap 3:  Welk maximum diafragma heb ik nodig?

Stap 3: Maximaal Diafragma

Hoe groot je maximale diafragma is kan van grote invloed zijn op hoe je foto’s eruit zien. Kort gezegd: Hoe groter je maximale diafragma hoe beter. Maar wacht nog even met naar de winkel rennen om meteen een lens met een zo groot mogelijk diafragma aan te schaffen, we zullen eerst uitleggen wat precies de effecten zijn. Hoe groter het maximale diafragma hoe duurder de lens.

Diafragma

Voordat we over het maximum diafragma beginnen kijken we eerst even naar de term ‘diafragma’. Het diafragma is de opening in de lens die het licht doorlaat. Deze opening is gemaakt van metalen of kunststof ‘lamellen’ die kunnen bewegen. Door de lamellen te bewegen kan de opening groter of kleiner worden gemaakt. Hoe groter de opening hoe meer licht er door de lens op de sensor valt en hoe kleiner de opening hoe minder licht.

Er bestaat een standaard schaal om de grootte van de diafragma opening aan te duiden:

1.01.42.02.84.08.011.016.022.0

Om het verwarrend te maken correspondeerd het kleinste getal met de grootste opening:

Diafragma Waarden

Maximaal Diafragma

Als we praten over ‘maximaal diafragma’ dan gaat het om de grootte van de opening, niét om het f-getal. Elke lens op de markt kan op een klein genoeg diafragma ingesteld worden (bijv. f/16 of f/22), daar hoef je dus geen zorgen over te maken. De grootte van het maximale diafragma kan wel nogal verschillen met als algemene richtlijn dat hoe groter het maximale diafragma is hoe duurtder de lens.

Een lens met een groot maximaal diafragma kan dus veel licht doorlaten….maar wat heb je daar dan aan?

1.  Je kunt nog steeds mooie foto’s maken bij weinig licht

binnenshuis

Omdat je lens zoveel licht door kan laten bij een groot maximaal diafragma kun je nog steeds mooie foto’s maken bij weinig licht. Je hoeft namelijk niet zo snel je flitser te gebruiken dan bij lenzen met een kleiner max. diafragma. Hetzelfde geldt voor het verhogen van je ISO waarde.

2.  Je kunt korte (=snelle)  sluitertijden gebruiken
Een spiegelreflex is snel

Omdat er zoveel licht doorgelaten wordt hoeft je sensor maar kort belicht te worden voor een goede belichting. Een groter diafragma zorgt dus altijd voor een kortere sluitertijd. En een korte sluitertijd heeft weer bepaalde voordelen:

  • Je hebt minder last van bewegingsonscherpte
  • Je kunt de actie ‘bevriezen’ als je bijv. foto’s maakt van sportende mensen

3. Je kunt gebruik maken van een kort ‘scherptediepte’ bereik
macro

Je kent ze wel, die foto’s waarbij het object op de voorgrond scherp is en de achtergrond vaag. Dit wordt bereikt met een groot diafragma. Hoe groter je diafragma kan worden hoe korter het stukje dat scherp is op de foto.  Deze mogelijkheid van het diafragma instellen wordt met name gebruikt door natuur en portret fotografen.

Maximaal Diafragma Herkennen

Als je de omschrijving van een lens ziet dan ziet dat er meestal uit als:

  • 50mm f/1.4
  • 18-50mm f/2.8
  • 24-70mm f/3.5-5.6

Het eerste getal (bijv. 50mm) slaat op de brandpuntsafstand. Het tweede getal slaat op het maximale diafragma (bijv.f/1.4).  Je ziet dat je omschrijving hebt met één f-getal (zoals f/1.4) en met twee f-getallen (zoals f/3.5-5.6). Lenzen met één f-getal hebben altijd een continue maximum diafragma. Dat houdt dus in dat je zowel bij 18mm voor f/2.8 kunt kiezen als grootste diafragma maar ook bij 50mm.

Een lens waar bijv. 24-70mm f/3.5-5.6 staat heeft een altijd variabel maximum diafragma. Dat houdt in dat je bij 24mm voor 3.5 kunt kiezen als max. diafragma en bij 70mm maar voor 5.6. Bij 50mm heb je een waarde in het midden als max. diafragma, bijv. f/4.0.

Een variabel max. diafragma is natuurlijk nadeliger dan een continue max. diafragma omdat je de voordelen van een groot diafragma gaat missen bij langere brandpuntsafstanden.

Welk diafragma heb ik nodig?

Welk max. diafragma je nodig hebt is erg afhankelijk van de licht condities waarin je foto’s wil nemen. Hoe minder licht hoe belangrijker een groot max. diafragma wordt. Daarnaast is een groot max. diafragme belangrijk voor mensen die veel creatieve controle over hun foto’s willlen. Schiet je alleen foto’s op de automatische stand dan is diafragma niet zo belangrijk.

Hieronder een klein tabelletje om je een idee te geven van de max. diafragma waarden die je nodig hebt in bepaalde situaties:

LichtsituatieDiafragma
Binnen1.4-2.8
Bewolkt2.8-3.5
Schaduw3.5-5.6
ZonnigAlle

Onthou nu voor jezelf welk maximum diafragma je nodig hebt in je lens en of dit een constant of variabel max. diafragma moet zijn, en ga naar Stap 4: Welke extra eigenschappen kan een lens hebben?